Ako'y Isang Tinig

Ako'y isang tinig,sa pagka-ulila'y

nagpalutang-lutang,
Sa Malayong dako,na nakabibingi
ang katahimikan.
Dito ko nakita,ang s'yang tanging lunas
sa kapighatian,
Ang kapayapaan,nitong aking puso't
pagal ko'ng isipan.


Ang mundo ko'ng ito'y,inuusal-usal
ng nananalangin,
Dito ang diwa ko,ay isang pag-asa
na hatid ng hangin.
Ito rin'y malayo,sa kapangyarihang
nanasang guluhin,
Ang bulong ng pangarap ko,at tinig
ng pagal ko'ng damdamin.


Isang paumanhin,ang sana'y sumapit
sa'king naulila,
Kung ako ay hindi,nakapagpaalam
at yumaong kusa.
Buhay natin'y ganyan,nangagpapalaot
sa daang-hiwaga,
Sa mundo'ng tahanan,ng mga pangarap
at hangi'ng ulila.


Ang pahingahan'y ko'y,sagana sa lilim
ng asul na ulap,
Na pumapalaot,doon sa ligalig
ng itim na dagat.
Puso ko'y palaging,taghoy ng kudyapi
ang inaapuhap,
Sa aking sariling,pinatatahimik
nitong piping galak.


Mulang pagkabata,ang aking pangarap
sumabay sa hangin,
Tumakbo sa ulap,na kasakasama'y
anghel at kerubin.
Salamat at ngayon,ay aking nasapit
ang mga pampangin,
Na dagat-dagatan,ng mga litanya't
hamak ko'ng tulain.


Kung diyan sa atin,ang aking libingan'y
baon na sa limot,
Wala ng dumalaw,na kamag-anakan
sa ulilang puntod.
Abo ko'y bayaang,anurin ng tubig
at nawa'y malunod,
Kasama ng aking,mga ala-alang
daglian'y ianod.


Kung di na makita,sa mga sulatin
ang aking pangalan,
Iyan ay sa aking,isang bahaging
walang kahalagahan.
Mabuti pa'ng ako,ay pakatangayin
ng Hangi'ng Amihan
Sa bago ko'ng mundo,na dinig ang awit
ng katahimikan.


Ako'y isang tinig,sa pagka-ulila'y
napadpad sa ilang,
Na walang kasuyo,ni mga karamay
o isang tahanan.
Dito ko nakita,ang s'yang tanging lunas
sa kapighatian,
Ang kapayapaan,nito'ng aking puso't
pagal ko'ng isipan.

Sa Aking mga Kababata

Napahiya lang si Rizal.


Ang kabataan,ang salot ng lipunan
Kabataang palagi ring hikbi,ng mga magulang
Kabataang kumpisal,ng lahat ng simbahan
Kabataang isinusuka,ng bawat paaralan.


Ang kadalagahan'y,wala ng kahihiyan
Hilig ay magbarkada't,magliwaliw sa kung saan
Imbis na tunguhin'y ,gusali niyong paaralan
Hanap ay masalimuot,na hilig ng kalayawan.
Mga kuko't labi nila'y,anong dikit kung kulayan
Damit ay anong igsi't,kasootan'y mahahalay.
Walang isip kung magbitaw,ng kani-kaniyang kapurihan
O kaawa-awang,inulilang paaralan
Ang hangad nila sa'yo'y,mga lalaki't katipan
Masisidhing pagnanasang,saan nga ba pasasaan
Ang takbo ng buhay nilang,patungo sa kamatayan.


Aminin man,o sa hindi;lahat sila ay imoral
Ay!anong habag,magulang mo ay hinangal
Kayong lahat niyang anak,walang silbi't walang dangal
Na doon sa eskwelahan'y,nagkalaman yaong tiyan
Nang dahil sa kamangmangan't,sarili nyo'ng kapusukan.
Edukasyong hangad nila,na inyo itong makamtan
O mga kabataang alipin ng kalandian
Menor de edad pa't,mayroon ng karanasan
Sa libro'ng napag-aralan nilang,akay ng kamunduhan.


Ang gayong kaganapan'y,di masisisi sa magulang
Kundi doon sa madilim,at salot nyang kapaligiran.
Sa mga kalalakihang,puspos ng kabalbalan
Ang hilig ay mambabae't,katalik lang ang kailangan
Masisidhi nilang damdaming,humugot ng katuwaan
Maging alak,sigarilyo,sugal,droga ay libangan.
O ilan pa ang papatayin,sa hazing ng kapatiran?
At ilan pa nga bang,magulang, ang kanilang nanakawan.


Pararamihin pa ba ninyo,ang mga pok-pok sa daan?
Magka-anak ng puta't,puta rin ang magulang.
O mga kabataang,laman ng bahay-aliwan
At mga baklang nalikha pa't,sakit ng ulo ng simbahan
Kayong nakapangdidiri't,kahihiyan ng magulang
walang awa sa isa't-isa'y,gumagawa ng kahalayan.
At sa mga kabataang,nagbebenta ng laman
Kayo pala ang pag-asang,mang-uulol sa magulang
Nitong lipunan,simbahan't paaralan.


Napahiya si Rizal.


Napahiya lang.

Isang Paglabag

"Mula sa bawat punong kahoy

sa hardin ay makakain ka

hanggang masiyahan.Ngunit kung tungkol

sa punong kahoy ng pagkakilala ng

mabuti at masama ay huwag kang kakain mula roon,

sapagkat sa araw na kumain ka mula roon

ay tiyak na mamamatay ka."

Genesis 2:16,17

"Maanong hwag ka nang makipagtagpo sa lalaking iyon!"

Tinig ng kanyang ina habang iniaabot ang kanyang baon.

"Unahin mo muna ang iyong pag-aaral.Hindi ka ba makapaghintay?Isang taon nalang,at tapos mo na ang iyong kurso,at maaari ka nang makipag-kasintahan sa kanya.Hindi ba't iyan ang bilin ng ama mo sa iyo?Naku!kapag nalaman niya iyan,tiyak kang kagagalitan niyaon."

Ngunit nagkibit balikat lamang siya at nagpaalam nang papasok sa eskwela.Hindi lamang iyon ang unang pagkakataong narinig niya ang mga pananalitang iyon sa kanyang ina.Tuwing umaga nalang,tuwing aalis siya at papasok sa paaralan.Laging iyon ang inuusal ng mga labi ng kanyang ina.

Lagi nalang. . .

"Bakit ba sila ganoon?Ginagawa nila akong parang bata.Ano naman ang sama kung makipag-tipan ako?Masyado nila akong hinihigpitan,di yata't may sapat na akong pag-iisip at nalalaman ko ang tama at mali."

May ilang buwan narin siyang nakikipagkita sa lalaking iyon.Tuwing matatapos ang kanyang klase,o dili kaya'y sa mga araw na walang pagtuturo na ang dahilan niya sa kanyang ina'y "May asignatura kami't paparoon ako't may klase pa."

Hindi niya alintana ang palagiang pangaral ng kanyang ina,kundi ang sa isip niya'y ang lalaking iyon na sa twina'y lagi niyang kaniig.

"Ano't kaysarap palang umibig?Bakit baga ito ipinagkakait ni ama at ni ina."

At nang sumunod pang mga araw at buwan ay malapit na siyang makapagtapos.Muli na naman siyang pinaalalahanan ng kanyang ina na dati'y tuwing umaga lamang niya naririnig,ngayo'y maging sa pag-uwi niya pagkagaling sa eskwela.

Pagpasok niya sa kanyang silid ay dagli siyang nahiga sa kanyang kama at minsan pa siyang nagbulay-bulay.Ngunit parang dinadala siya ng kanyang mga paa sa kasilyas.Masama ang kanyang pakiramdam.Humawak siya sa tahilan ng lababo at tumingala siya upang mapawi ang sama ng kanyang pakiramdam.Naharap siya sa salamin,at sa sandali'y tumungo siya at may kung anong lumabas sa kanyang bibig mula pa sa kanyang sikmura na nagpipilit itong tumaas hanggang sa kanyang lalamunan.At siya'y nagduduwal.

Kinabukasan,maaga pa lamang ay umalis na ang dalaga patungo sa kanyang kasintahan.Nais niyang ipabatid sa lalaki ang mga nangyari kagabi na sa kanyang hinala'y yaon ay ang bunga ng pagkakasalang kanilang nagawa.Ngayo'y alam na niya ang sagot,kung bakit siya pinaghihigpitan ng kanyang ina.Ang kahulugan ng mga salitang lagi niyang nauulinig at bukambibig ng kanyang ina tuwing umaga gayun din maging sa pag-uwi niya.

Pinuntahan niya ang kanyang kasintahan sa kanyang tinutuluyang dormitoryo na di naman kalayuan sa kanilang paaralan.Nais niyang sabihin ang kailangang malaman ng binata tungkol sa kanya at sa kanya ding dinadala.

Pagpasok niya sa silid ay wala na roon ang kanyang kasintahan,anupa't mukhang nag-alsa-balutan,sapagkat wala ni isa mang gamit ng binata ang naiwan roon.Marahil ay alam na ng binata ang mga mangyayari kaya't iniwan niya siya sa takot dalhin ang kanyang mga pasanin sa dalaga.

Wala ni isa mang bagay ang naiwan sa silid ng lalaki,

kundi isa,dalawang patak ng luha ng dalaga ang dagling nag-unahang lumapat sa sahig.

Ang alak

Sino ang umiinom ng alak?ah,

mangmang ang taong yaon!

Ibinababa niya ang kanyang sarili

sa pinakamababang uri ng hayop sa lupa.

Sino mang may pinag-aralan

ay hindi gagawin ang gayon.Napaiilalim

siya sa kapangyarihan ng alak at

pumapayag siya na lukubin ang kanyang

katauhan nito.

At kung gabi,siya'y naglalasing,

kaniig ng kapua niya manlalasing at

mang-iinom.Pinag mamasdan sila ng

kanilang kapitbahay at maging

ng kanilang sambahayan.

Ang pantas at paham ay

nagiging mangmang dahilan

sa alak.Nawawala ang kanilang

pagkahinhin,nawawala ang kaamuan.

Siya'y nakikisalamuha sa kapua niya

mga mangmang,at inuumaga sila

kakainom.

"Kaunting kasiyahan lamang iyan!"

ang kanyang tugon.Ngunit isang kasiyahang

hindi kasiya-siya.

Ang alak na lunas sa suliranin sa

buhay.Di yata'y laong problema ang hatid nito.

Ikinukubli ang pagtawag sa Maykapal,at sa

dios ng alak:siya'y tatawag ngunit walang sasagot.

Ang alak ay manunuya,ang alak

ay manggugulo.Isang delubyo't mangwawasak

ng tahanan't kaibigan.Kaya isang kaululan

ang magpakalulong dito.

O kayong maibigin sa alak!

at lisyang kaibigan, darating ang araw

kayo'y magdaramit basahan.

Ang wika'y "Sabihin mo sa akin kung

sino ang iyong mga kaibigan,

at sasabihin ko naman sa iyo kung

sino naman ikaw". At wika pa,

"sa putik ma'y wala kang maiinom

na malinis na tubig".

Sa tiyan daw dalhin ang alak,at

huag sa ulo.

Ngunit sinong makapipigil sa hangin?

Katahimikan

Sssh. . . .huwag kang maingay,
May naririnig ka ba?
May nakikita ka ba?
Sa palagay ko'y wala.

Iyan ang katahimikan,ang suwail kong kapatid,
ang bagabag kong ayaw man lamang mapatid.
Nagpapatugtog siya ng mga awit na hindi ko nais marinig,
at ang pagkatakot ko'y sa kadilimang aking kaniig.

Ang kadiliman ay parang isang sumpa,
at ang aking pagdurusa'y unti-unting lumalala.
Nakakakita ako ng mga larawa'ng ayaw ko sa aking gunita,
hinihila ang sarili ko sa diwa kong nag-luluksa.

Sa aking pagdurusa'y hindi ako makatakas,
sa sarili kong silid ako ay hindi ligtas.
Ang isip ko'y pumapanaw,ang diwa ko'y naagnas,
o! ang aking suliranin,ay ayaw palutas.

Ngunit mayroong mga oras na kailangang magdumali,
sa mga salitang hindi ko maihikbi.

Ang tinig niya ay unti-unting nawawala
ang aking mga labi'y hindi ko na maibuka.

Ah. . . . gusto ko nang magpahinga,
ngunit inaagaw parin ito,ng katahimikan sa akin.
Ako'y tulala.

Tagalog

Guro ko...
huwag mo na po akong turuan,
ng ingles na wikang ayaw kong matutuhan,
ang lenguwaheng iya'y kinasusuklaman,
nitong aking dila't,mura kong isipan.
O! ang wikang iya'y gamit ng mayayaman,
ng mga palalo't,nag dudunong-dunungan.
alalaong baga'y,upang mapagsabihan,
na sila'y marurunong,at may pinag-aralan,
o! ingles na wikang kaysarap daw kung pakinggan,
a! sa aking tainga'y himig ng kataksilan.

Mula pa nu'ng pagkabata'y,tagalog ang pinanimula,
niyo'ng aking nanay,sa pagtuturo ng wika.
gamit ay ABAKADA'ng luma at sira-sira,
na siyang nag-panday sa baluktot kong dila.
sa aming kapit-bahay,na makain ma'y wala,
sa pakikipagtalastasan'y,tagalog ang s'yang salita.
sa aking kinalakhan'y,iisa ang winiwika,
at hindi nagpipilit,magsalita ng pa-isda,
na kaylaong malansa,lipas na at bilasa.
o bakit nga ba sa ngayo'y,ingles ang pinupunla?
a! iya'y maliwanag na sampal sa'king mukha.

O! aking guro,paumanhin,
kung hindi ko matanggap,
ang ingles na wika'ng hindi ko mapangarap.
sapat na ang sa amin'y,tagalog ang nalalasap;
ang wikang ginagamit naming lahat na mahirap.
kay'sa roon sa ingles,na wika ng mapag-pantas,
pikit-mata kung lumunok,balat-kayo kung gumanap.

Magalit man kayo,kung ayaw kong gamitin,
ang ingles na wika'ng,di ko man lamang masakim,
hanggang sa huling saknong,ay aking ididiin,
tagalog! ang winiwika,ng isang Pilipino'ng magaling.

Ang Pluma ay Aking Dugo

Ang pluma ay aking dugo:
panulat ng isipan kong malikot,mapaglaro.
sa bawat taludtod na aking nabubuo,
sinong may kakayahang dito ay pumugto?
kay ingat kong hinahanay,ang mga salitang may kibo,
inilalagda sa pangarap ko'ng mga dahong ginto.

Ang takbo ng panulat ko'y,malungkot na daigdig.
tinatahak ng diwa ko'y,mga damdaming kay pait,
at ang mga may dusa,ay pinakalilirip,
sa loob ng silid kong,kaylungkot umawit,
na ang katahimikan'y naglalagos at umid,
at ang hapis ng bawat titik na nasulat
ay waring umiimik,
sa papel kong nalamukos na't
muntik nang magka punit-punit.

Ang bukal ng mga diwang
lagi na lamang nalilihim,
inihahayag ng damdamin ko
na lubhang kay lalim.
Sa aking panulat;
ang mga libingan'y,kaylimit kong hanapin,
doon sa mga pangarap kong
buntong-hininga ng hangin.

O! Sa di makabuluhang aking kinakatha,
sa imbi na simuno,na aking pinapaksa,
ang baliw kong kaisipang
nagpapakadalubhasa,
sa mga parirala't pangungusap na may tugma,
unti-unting nilalamon ng masidhi kong gunita,
itong hagdan ng buhay kong istoryang patula.

Ang pluma ay aking dugo,
tigmak ng luha sa bawat yugto.
O! Sa isipan kong malikot,mapaglaro,
lumilimbag parin ang sariling diwa,
sa sariwa kong dugo.